การสร้างเครือข่ายหนุนเสริมการบริการวิชาการด้านยาเสพติด

การสร้างเครือข่ายหนุนเสริมการบริการวิชาการด้านยาเสพติด

เจ้าของผลงาน/สังกัด  อาจารย์พิทักษ์  ธรรมะ  อาจารย์ ดร.นภธร  ศิวารัตน์
อาจารย์ประจำหลักสูตรสาขาวิชานิติศาสตร์ คณะนิติศาสตร์นางสาวเสาวนีย์  ศรีวิชา  นักวิเคราะห์นโยบายและแผน คณะนิติศาสตร์

ประเภทของผลงาน     ด้านบริการวิชาการสู่การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น

1. ความริเริ่มในการสร้างสรรค์ผลงาน / แรงบันดาลใจในการสร้างผลงาน
     คณะนิติศาสตร์ ได้รับอนุมัติโครงการ “ส่งเสริมความรัก ความสามัคคี ความเข้าใจในสิทธิหน้าที่ของตนเองและผู้อื่นภายใต้พื้นฐานของสังคมประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข” ดำเนินโครงการเป็นปีที่ 3 โดย
มีเป้าหมายที่สำคัญในการสร้างความรู้ ความตระหนักในสิทธิและหน้าที่พลเมืองในระดับชุมชนเพื่อเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความรู้รักสามัคคีในระดับชาติ โดยมีกิจกรรม 1. จัดตั้งเครือข่ายความร่วมมือ “บ้าน วัด โรงเรียน มหาวิทยาลัย สรรค์สร้างสังคมแห่งความสุข เรียนรู้สิทธิและหน้าที่ความเป็นพลเมืองสู่สังคมประชาธิปไตยอัน
มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข” 2. กิจกรรมเยาวชนจิตอาสาพัฒนาประชาธิปไตย เป็นการสร้างและขยายเครือข่ายแกนนำเยาวชนจิตอาสาพัฒนาประชาธิปไตย ให้กับแกนนำเยาวชนทั้ง 13 อำเภอ ในเขตพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม โดยมีอำเภอนำร่องเป็นต้นแบบในการดำเนินงาน รวม 4 อำเภอ ประกอบด้วย 1. อำเภอชื่นชม จำนวน 3 ตำบล
2. อำเภอกันทรวิชัย 10 ตำบล 3. อำเภอ แกดำ 1 ตำบล และอำเภอเชียงยืน 6 ตำบล ผลการดำเนินงานมีเครือข่ายการเรียนรู้นอกห้องเรียนในการส่งเสริมความรัก ความสามัคคี และความเข้าใจสิทธิหน้าที่ของตนเองและผู้อื่นภายใต้พื้นฐานของสังคมประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข จำนวน 13 เครือข่าย มีแกนนำเยาวชนต้นแบบ และประชาชนจิตอาสาที่เข้าร่วมโครงการ 2,000 คน และผลการวัดความรู้ความเข้าใจด้านสิทธิหน้าที่ของตนเองและผู้อื่นภายใต้พื้นฐานของสังคมประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข อยู่ในระดับดี
      ในการดำเนินงานปีที่ 2 มีการขยายผลความสำเร็จของโครงการไปยังพื้นที่อื่นในเขตจังหวัดมหาสารคาม และจังหวัดกาฬสินธุ์ ซึ่งเป็นเขตพื้นที่การบริการวิชาการของมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม โดยมีเป้าหมายในการขยายผลไปยังเขตพื้นที่ในจังหวัดมหาสารคาม จำนวน 1 อำเภอ คือ อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย และเขตพื้นที่ในจังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 18 อำเภอ เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจและความตระหนักในสิทธิและหน้าที่พลเมืองในระดับชุมชน โดยมีกิจกรรมจิตอาสาเยียวยา COVID-19 และกิจกรรมต้นกล้าจิตอาสาพัฒนาเมืองกาฬสินธุ์ โดยกิจกรรมจิตอาสาเยียวยา COVID-19  มีตัวแทนจิตอาสาในพื้นที่เข้าร่วมกิจกรรม 300 คน มีเครือข่ายความร่วมมือในทำงานหนุนเสริมและพัฒนาเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดกาฬสินธุ์ และสภาเด็กและเยาวชนจังหวัดกาฬสินธุ์ และเกิดการพัฒนาประเด็นแนวทางการแก้ปัญหาในพื้นที่ร่วมกันคือปัญหายาเสพติด
      ในการดำเนินงานปีที่ 3 มีการขยายผลความสำเร็จของโครงการไปยังพื้นที่อื่นในเขตจังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 18 อำเภอ เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจและความตระหนักในสิทธิและหน้าที่พลเมืองในระดับชุมชน โดยมีกิจกรรมจิตอาสาเยียวยา COVID-19 และกิจกรรมต้นกล้าจิตอาสาพัฒนาเมืองกาฬสินธุ์ โดยกิจกรรมจิตอาสาเยียวยา COVID-19  มีตัวแทนจิตอาสาในพื้นที่เข้าร่วมกิจกรรม 900 คน มีการขยายผลองค์ความรู้ไปยังชุมชน เกิดระบบกลไกในการติดตามเฝ้าระวังสถานการณ์เสี่ยงในพื้นที่ในการติดต่อสื่อสารของเครือข่าย และสร้างแผนการดำเนินงานร่วมระหว่างชุมชนและมหาวิทยาลัย และกิจกรรมต้นกล้าจิตอาสาพัฒนาเมืองกาฬสินธุ์ มีผลการดำเนินงานโดยสามารถการสร้างความตระหนักในบทบาทของเด็กและเยาวชนต่อการแก้ปัญหาในท้องถิ่น ซึ่งระดับการมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในการหาแนวทางการแก้ปัญหาในท้องถิ่น เครือข่ายความร่วมมือในทำงานหนุนเสริมและพัฒนาเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดกาฬสินธุ์ และสภาเด็กและเยาวชนจังหวัดกาฬสินธุ์ และเกิดการพัฒนาประเด็นแนวทางการแก้ปัญหาในพื้นที่ร่วมกันคือปัญหายาเสพติด จากการดำเนินงานตามแผนยุทธศาสตร์ราชภัฏฯ ในปีงบประมาณ 2564 ปัญหาที่ตัวแทนของกลุ่มเด็กและเยาวชน ทั้ง18 อำเภอ จำนวน 500 คน ร่วมกันสะท้อน และต้องการแก้ไขเป็นอันดับแรก คือ เรื่องปัญหายาเสพติด

2. วิธีดำเนินการ/ขั้นตอนการดำเนินงาน
      2.1 ขั้นที่ 1 ศึกษาระดับสถานการณ์ สาเหตุ และผลกระทบของปัญหายาเสพติดของเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์
      2.2 ขั้นที่ 2 ค้นหาแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์
      2.3 ขั้นที่ 3 สร้างแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์
      2.4 ขั้นที่ 4 พัฒนาใช้แนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์
      2.5 ขั้นที่ 5 ถอดบทเรียนและสรุปผลการดำเนินงานร่วมกับแกนนำเยาวชนและประชาชนจิตอาสาที่เข้าร่วมกิจกรรม ในเขตพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์

3. องค์ความรู้/ผลสัมฤทธิ์ของการดำเนินการ

4. การนำไปสู่การไปใช้ประโยชน์กับกลุ่มเป้าหมาย
      4.1  ศึกษาระดับสถานการณ์ สาเหตุ และผลกระทบของปัญหายาเสพติดของเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ พบว่า ระดับสถานการณ์ สาเหตุ และผลกระทบของปัญหายาเสพติดของเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ ได้แก่ ระดับสถานการณ์ของปัญหายาเสพติดของเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ระดับสาเหตุของปัญหายาเสพติดของเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.18) และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้านที่เรียงจากค่าเฉลี่ยมากไปหาน้อย ได้แก่ 1) เกิดจากความคึกคะนอง อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.58) 2) เกิดจากความอยากรู้อยากลอง อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.45) 3) เกิดจากการถูกเพื่อนชักชวน อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.35) 4) เกิดการลอกเลียนแบบ อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.32) 5) มีความเชื่อในทางที่ผิด อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.20) 6) เกิดจากสภาพแวดล้อมในชุมชน อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.16) 7) มีปัญหาทางครอบครัว อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.10) 8) เกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.00) 9) เกิดจากอิทธิพลทางสื่อ อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (2.85) และ 10) มีปัญหาทางเศรษฐกิจ อยู่ในระดับปานกลาง มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (2.80) ตามลำดับ ระดับผลกระทบของปัญหายาเสพติดของเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.62) และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้านที่เรียงจากค่าเฉลี่ยมากไปหาน้อย ได้แก่ 1) ทำให้เกิดผลเสียต่อความมั่นคงของชาติ อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.82) 2) ทำให้เกิดปัญหาในครอบครัว อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.75) 3) ทำให้สิ้นเปลืองรายได้ในครอบครัว อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.72) 4) ทำให้เกิดความไม่ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของคนในชุมชน อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.67) 5) ทำให้ชุมชนมีสภาพแวดล้อมที่เสี่ยงภัย อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.61) 6) ทำให้เกิดอาชญากรรมในสังคม อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.60) 7) ทำให้สุขภาพอนามัยเสื่อมโทรม อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.57) และ 8) ทำให้เกิดการแพร่ระบาดของโรคบางประเภท อยู่ในระดับปานกลาง  มีค่าเฉลี่ยร้อยละ (3.19) ตามลำดับ
      4.2 ค้นหาแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ พบว่า แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ ในการจัดกระบวนการประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) ได้ค้นพบแนวทาง 5 แนวทาง ดังนี้
            4.2.1 การสร้างมาตรการและอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติด                          
            4.2.2 ชุมชน หน่วยงาน องค์กร ควรมีการสนับสนุน ส่งเสริม จัดกิจกรรมที่สร้างสรรค์และเป็นประโยชน์แก่เด็กและเยาวชนในชุมชน
            4.2.3 กิจกรรมสารวัตรนักเรียนสู่สารวัตรชุมชน
            4.2.4 การจัดทำสื่อละครสะท้อนปัญหาสังคมเกี่ยวกับยาเสพติด
            4.2.5 การจัดกิจกรรมรณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
      4.3 สร้างแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ พบว่า การสร้างแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ ได้ 2 แนวทาง ดังนี้
            4.3.1 แนวทางการจัดทำสื่อรณรงค์การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
            4.3.2 แนวทางกิจกรรมสารวัตรนักเรียนสู่สารวัตรชุมชน
      4.4 พัฒนาใช้แนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ พบว่า การพัฒนาใช้แนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ 2 แนวทาง ดังนี้
            4.4.1 แนวทางการจัดทำสื่อรณรงค์การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด จากที่กลุ่มเป้าหมาย คือ คือ ตัวแทนเด็กและเยาวชนในจังหวัดกาฬสินธุ์ จาก 18 อำเภอ ได้รับการอบรมเชิงปฏิบัติการ (Workshop)เกี่ยวกับแนวทางการจัดทำสื่อรณรงค์การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ได้แก่ 1) การเลือกประเด็นสำคัญเปิดเรื่อง เพื่อให้ Video มีความน่าสนใจ 2) การวาง Concept และร่าง Story Board 3) การใช้มุมกล้อง และเทคนิค Camera Movement ให้ดึงดูดความสนใจ 4) การปรับแสง และจัดองค์ประกอบ การบันทึกเสียง และ5) การใส่ Title/ข้อความประกอบ/Subtitle/การใส่เสียง/การใส่ Effect ซึ่งกลุ่มเป้าหมายที่ถูกคัดเลือกจึงนำความรู้ที่ได้รับจากการอบรมรู้ มาผลิตจัดทำสื่อรณรงค์การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด เพื่อใช้เป็นสื่อสร้างสรรค์หรือแนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ และได้รับรางในการผลิตสื่อรณรงค์การป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
      4.4.2 โครงการสารวัตรนักเรียนสู่สารวัตรชุมชน หลังจากที่กลุ่มเป้าหมายได้รับความรู้จากการอบรมแล้ว กลุ่มเป้าหมายที่ได้รับการคัดเลือกจึงได้นำเอาความรู้ที่ได้จาการอบรมฯ ไปขยายผลต่อยอดในโรงเรียนของตน โดยการนำร่องกับนักเรียนกลุ่มเสี่ยงและนักเรียนที่มีพฤติกรรมเบี่ยงเบน จำนวน 70 คน ตั้งแต่ ม.1 – ม.3 ภายใต้กิจกรรมโครงการเมล็ดพันธุ์แห่งความดี ซึ่งมีลักษณะกิจกรรมได้แก่ กิจกรรมการส่งเสริมให้ความรู้ความเข้าใจที่ดีเกี่ยวพิษภัยและโทษของยาเสพติด กิจกรรมตักบาตรความดี (ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ทำความดี) กิจกรรมรณรงค์ต่อต้านยาเสพติดในชุมชน กิจกรรมทำความสะอาดในชุมชนที่เป็นพื้นที่เสี่ยงมั่วสุมหรือแหล่งเสี่ยงยาเสพติด และกิจกรรมกีฬาต้านภัยยาเสพติด เป็นต้น         

5. แนวปฏิบัติที่ดีของผลงาน