การบูรณาการด้านการเรียนการสอน ปฏิบัติการใช้ทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21
องค์ความรู้นวัตกรรมด้านน้ำบาดาลเพื่อต่อยอดการสร้างเครือข่ายท้องถิ่น
อาจารย์สราวุฒิ ดาแก้ว รศ.ดร.ประสพสุข ฤทธิเดช อาจารย์สายใจ เพ็งที
ศูนย์ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบบริหารจัดการ สำนักงานอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ประเภทของผลงาน การผลิตบัณฑิตสู่ความเป็นเลิศ
ความริเริ่มในการสร้างสรรค์ผลงาน / แรงบันดาลใจในการสร้างผลงาน
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ได้รับการพระราชทานจัดตั้งตามพระราชบัญญัติ พ.ศ. 2547 ให้มหาวิทยาลัยราชภัฏเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ตามพระบรมราโชบายในหลวงรัชกาลที่ 9 และในหลวงรัชกาลที่ 10 โดยในแผนยุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏ 20 ปี (พ.ศ. 2560 – 2579) ระยะที่ 1 พ.ศ. 2560-2564 ได้กำหนดเป้าหมายไว้ว่า “มหาวิทยาลัยร่วมพัฒนาชุมชนอย่างสร้างสรรค์” หมายถึง มหาวิทยาลัยจะต้องเข้าใจ เข้าถึง และเข้าร่วมพัฒนาชุมชน โดยประสานความร่วมมือกับเครือข่ายประชารัฐทุกภาคส่วน สร้างเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาชุมชนและท้องถิ่น ครอบคลุมทั้ง 4 มิติ ได้แก่ ด้านความมั่นคงทางสังคมและเศรษฐกิจ ด้านความสมานฉันท์ในสังคม ด้านการยอมรับเป็นสมาชิกของสังคม และด้านการเสริมสร้างพลังทางสังคม
ดังนั้น มหาวิทยาลัยจึงได้นำแนวคิดการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น ที่จะสร้างให้นักศึกษาคิดวิเคราะห์เป็นระบบมีเหตุและผล สามารถลงพื้นที่ในชุมชนเพื่อสร้างความเชื่อมโยงต่อชุมชน เพื่อตอบสนองความต้องการบุคลากรในการพัฒนาประเทศ โดยมีคุณลักษณะหลัก 4 ประการ คือ 1. นักศึกษาต้องมีทักษะในการคิดวิเคราะห์เห็นความเชื่อมโยงระหว่างเหตุและผลเห็นปัญหาเป็นเรื่องท้าทาย 2. การนำความรู้ที่เรียนไปใช้ประโยชน์ให้กับชุมชนได้อย่างไร สามารถสื่อสารองค์ความรู้ที่เรียนไปเพื่อนำไปแก้ปัญหาให้กับชุมชนได้ 3. การทำงานร่วมกับผู้อื่นโดยปราศจากข้อขัดแย้ง สามารถที่จะระดมกำลังไม่ว่าจะภายในท้องถิ่นหรือนอกท้องถิ่น
เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นได้ 4. ต้องมีทักษะในการสร้างนวัตกรรม เพื่อแก้ปัญหาให้กับชุมชนท้องถิ่นได้ซึ่งนวัตกรรมที่กล่าวมานั้น จะสามารถสร้างนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาให้กับชุมชนท้องถิ่นได้
ศูนย์ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบบริหารจัดการ ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากทางมหาวิทยาลัย ประจำปีงบประมาณ 2564 เพื่อดำเนินโครงการถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมด้านน้ำบาดาลเพื่อสร้างเครือข่ายท้องถิ่นต้นแบบ ซึ่งกิจกรรมโครงการฯ ดังกล่าวสอดคล้องกับรายวิชาการเรียนการสอน ของสาขาวิชาอุตสาหกรรมศิลป์ คณะครุศาสตร์
วิธีดำเนินการ/ขั้นตอนการดำเนินงาน
1. จัดประชุมระหว่างนักศึกษา ผู้นำชุมชนและตัวแทนจากชุมชน เพื่อศึกษาสภาพปัญหา ร่วมวางแผนและความต้องการของชุมชน โดยกำหนดประเด็นความรู้ที่ต้องการแลกเปลี่ยนเรียนรู้คือ การจัดการเรียนรู้ที่ระบุผลลัพธ์การเรียนรู้ (Learning Outcomes) และการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ตาม Curriculum Learning Outcome/Outcome-based-assessment
2. การสร้างองค์ความรู้ : กิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันตามประเด็นที่กำหนดไว้เกิดความร่วมมือระหว่างชุมชนและนักศึกษา ช่วยกันวิเคราะห์และวางแผนก่อนลงมือปฏิบัติ
3. การนำความรู้ที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ มาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ จะหันด้านที่รับแสงไปทางทิศใต้ เป็นทิศที่ดีที่สุด เนื่องจากเป็นทิศที่มีแดดตลอดทั้งวันและเอียงแผงประมาณ 13.5 องศา โดยยกแผงด้านบนให้สูงขึ้นมาเพื่อให้รับแสงแดดได้เต็มที่
กิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างนักศึกษาและชุมชน
4. การติดตามผลการประยุกต์ใช้องค์ความรู้ที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยนำประสบการณ์จากประยุกต์ใช้ความรู้มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ พร้อมทั้งวิเคราะห์เพื่อให้เกิดความรู้ใหม่ ได้เรียนรู้แก้ไขปัญหาการทำเกษตรกรรมของเกษตรกรที่ประสบปัญหาภัยแล้ง โดยใช้วิธีการใช้น้ำใต้ดินบ่อน้ำบาดาลมาทำการเกษตรได้ตลอดปี โดยนักศึกษาได้ให้ขัอเสนอแนะการไขและการบำรุงรักษาให้การใช้น้ำบาดาลเกิดประโยชน์ต่อการทำอาชีพของเกษตรกร
5. สรุปและเผยแพร่องค์ความรู้ที่ได้จากการจัดการความรู้ด้านการจัดการเรียนการสอน การเผยแพร่องค์ความรู้ให้เพื่อนนักศึกษาในชั้นเรียน เรียนรู้เรื่ีองการจัดการระบบน้ำบาดาล และเผยแพร่ให้กับผู้ที่สนใจทั้งภายในและภายนอกมหาวิทยาลัย
องค์ความรู้/ผลสัมฤทธิ์ของการดำเนินการ
กระบวนการบูรณาการเรียนการสอน โดยใช้วิชาวัสดุช่างอุตสาหกรรมและวัสดุท้องถิ่นและวิชาปฏิบัติงานช่างพื้นฐาน ซึ่งเป็นรายวิชาของสาขาวิชาอุตสาหกรรมศิลป์ คณะครุศาสตร์ โดยในเนื้อหาและคำอธิบายรายวิชาส่วนหนึ่งได้กำหนดไว้ว่า นักศึกษาจะต้องฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือช่างพื้นฐานได้อย่างถูกต้องปลอดภัย และสามารถปฏิบัติทักษะงานช่างพื้นฐานได้ ประกอบกับ ศูนย์ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบบริหารจัดการ ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากทางมหาวิทยาลัยประจำปีงบประมาณ 2564 เพื่อดำเนินโครงการถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมด้านน้ำบาดาลเพื่อสร้างเครือข่ายท้องถิ่นต้นแบบ ซึ่งกิจกรรมดังกล่าว สอดคล้องกับรายวิชาเรียน จึงได้ทำการปรับเปลี่ยนและบูรณาการ การเรียนการสอน โดยเป็นการปฏิบัติ ในพื้นที่จริงร่วมกับเกษตร ณ บ้านกางกี่ และบ้านหนองฮี ต.เมืองเตา อ.พยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม
ผลที่ได้จากการดำเนินการงาน การใช้ทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21
1. นักศึกษาได้เรียนรู้กระบวนการและประสบการณ์จากการทำงาน การประเมินความคืบหน้าของงาน โดยวัดผลความสำเร็จจากประสิทธิภาพและประสิทธิผลของงาน
2. นักศึกษาได้ฝึกการทำงานร่วมกันกับชุมชนเพื่อให้เกิดความสามัคคี เสียสละ ร่วมมือร่วมใจในการทำงาน
3. นักศึกษาได้ปฏิบัติงานจากสถานที่และสถานการณ์จริง พร้อมทั้งจัดฝึกอบรมในหัวข้อที่เป็นประโยชน์กับนักศึกษา
4. นักศึกษาได้เรียนรู้การค้นคว้าข้อมูลผ่านทางอินเตอร์เน็ต และวิธีการเลือกข้อมูลเพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในกิจกรรมโครงการ
5. นักศึกษาฝึกการเรียนรู้ประยุกต์เนื้อหาที่เรียน นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน จากการเรียนรู้สถานการณ์ต่างๆ พร้อมทั้งปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมในการทำงาน
นอกจากนี้ยังได้ต่อยอดจากกิจกรรม โดยนำนักศึกษาเข้าร่วมประกวด “กิจกรรมการประกวดแนวคิดและนวัตกรรมด้านน้ำบาดาล (GROUNDWATERINNOVATION CHALLENGE)” กรมทรัพยากรน้ำบาดาล ที่จัดขึ้น ในวันที่ 11-12 มีนาคม 2565 โดยได้รับเกียรติบัตร จาก พลเอก ดาวพงษ รัตนสุวรรณ องคมนตรี
ประกวดแนวคิดและนวัตกรรมด้านน้ำบาดาล
การนำไปสู่การไปใช้ประโยชน์กับกลุ่มเป้าหมาย
ด้านชุมชนและพื้นที่
มีระบบการจัดการน้ำบาดาลเพื่อการเกษตร ด้วยโซล่าเซลล์(พลังงานแสงอาทิตย์) เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตร ตามความต้องการของกลุ่มเกษตรกร สามารถที่จะพัฒนาไปเป็นวิสาหกิจชุมชนต่อไป มีการใช้และจัดการน้ำจากพลังงานแสงอาทิตย์ ที่สามารถลดค่าใช้จ่ายจากการสูบน้ำด้วยไฟฟ้าและน้ำมันได้ประมาณ 50,000 บาทต่อปีต่อครัวเรือน เป็นแหล่งเรียนรู้ ด้านการทำการเกษตรและพลังงานทดแทน โดยสามารถที่จะยกระดับเป็นศูนย์เรียนรู้ชุมชน มีเป้าหมายในการยกระดับศักยภาพชุมชนอย่างน้อย 13 ศูนย์การเรียนรู้ จากทั้ง 13 อำเภอของจังหวัดมหาสารคาม
ด้านการจัดการเรียนการสอน
นักศึกษาและกลุ่มเกษตรกรได้เรียนรู้ปฏิบัติงาน ได้ฝึกทักษะการทำงานร่วมกันกับชุมชนเป็นการบูรณาการการเรียนการสอน การพัฒนานักศึกษาด้านการจัดการน้ำกับการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น ให้เหมาะสมกันการเรียนการสอนในศตวรรษที่ 21
แนวปฏิบัติที่ดีของผลงาน
ภายหลังจากที่นักศึกษาได้เรียนรู้ การแก้ปัญหาโดยนำเทคโนโลยีนวัตกรรมเข้ามาช่วยส่งเสริม ซึ่งเป็นความรู้ที่ไม่ได้มีอยู่ในห้องเรียน ทั้งจากการปฏิบัติ ลงพื้นที่ พร้อมทั้งประสานงานกับผู้นำชุมชน เมื่อสำเร็จการศึกษาไป จะสร้างให้นักศึกษาคิดวิเคราะห์เป็นระบบมีเหตุและผล สามารถทำงานในชุมชนเพื่อสร้างความเชื่อมโยงต่อชุมชน เพื่อตอบสนองความต้องการบุคลากรในการพัฒนาประเทศ โดยมีคุณลักษณะหลัก 4 ประการ คือ 1. นักศึกษาต้องมีทักษะในการคิดวิเคราะห์เห็นความเชื่อมโยงระหว่างเหตุและผลเห็นปัญหาเป็นเรื่องท้าทาย 2. การนำความรู้ที่เรียนไปใช้ประโยชน์ให้กับชุมชนได้อย่างไร สามารถสื่อสารองค์ความรู้ที่เรียนไปเพื่อนำไปแก้ปัญหาให้กับชุมชนได้ 3. การทำงานร่วมกับผู้อื่นโดยปราศจากข้อขัดแย้ง สามารถที่จะระดมกำลังไม่ว่าจะภายในท้องถิ่นหรือนอกท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นได้ 4. ต้องมีทักษะในการสร้างนวัตกรรม เพื่อแก้ปัญหาให้กับชุมชนท้องถิ่นได้ซึ่งนวัตกรรมที่กล่าวมานั้น จะสามารถสร้างนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาให้กับชุมชนท้องถิ่นได้
