การพัฒนาบ้านหนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏพึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน
เจ้าของผลงาน/สังกัด รองศาสตราจารย์ ดร.นิรุต ถึงนาค รองศาสตราจารย์ ดร. ประสพสุข ฤทธิเดช
อาจารย์สายใจ เพ็งที อาจารย์สราวุฒิ ดาแก้ว อาจารย์สุนันทา กินรีวงค์
ศูนย์ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบบริหารจัดการ สานักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ประเภทของผลงาน ด้านบริการวิชาการสู่การเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อท้องถิ่น
1. ความริเริ่มในการสร้างสรรค์ผลงาน / แรงบันดาลใจในการสร้างผลงาน
แรงบันดาลใจของคณะดำเนินงานการบริการวิชาการเพื่อพัฒนาท้องถิ่น กรณีนำเสนอ “การพัฒนาบ้าน หนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏ”พึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน เกิดจากปรัชญา วิสัยทัศน์ พันธกิจ และมหาวิทยาลัยราชภัฏ เป็นกลุ่มมหาวิทยาลัยที่ 3 เพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่ พ้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ได้รับการพระราชทานจัดตั้งตามพระราชบัญญัติ พ.ศ. 2547 ให้มหาวิทยาลัยราชภัฏเป็นมหาวิทยาลัยเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ตามพระบรมราโชบายในหลวงรัชกาลที่ 9 และในหลวงรัชกาลที่ 10 โดยพระองค์ได้มอบพระบรมราโชบายให้กับมหาวิทยาลัยราชภัฏทั้ง 38 แห่ง ดำเนินการพัฒนาท้องถิ่น “ให้รู้จักท้องที่ท้องถิ่นตนเองและให้ทำงานเข้าเป้าหมาย ตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” ซึ่งมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ได้ตระหนักถึงบทบาทหน้าที่ตามพระบรมราโชบายในหลวงรัชกาลที่ 9 และในหลวงรัชกาลที่ 10 ดำเนินงานพัฒนาท้องถิ่นในเขตบริการวิชาการ 13 อำเภอ จังหวัดมหาสารคาม ได้พัฒนาท้องถิ่นบนฐานความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรม
ให้สอดคล้องกับแผนยุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏ 20 ปี (พ.ศ. 2560 – 2579) และแนวทางการดำเนินงานพัฒนาต้องให้สอดคล้องกับบริบท แต่ละชุมชนที่มีปัญหาและความต้องการพัฒนา จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชนและท้องถิ่น ด้วยเหตุผลและความสำคัญดังกล่าวมา คณะดำเนินงานได้จัดโครงการบริการวิชาการ “การพัฒนาบ้านหนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏ พึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน” เพื่อให้เป็นไปตามพระบรมราโชบาย โดยสืบสานรักษาและต่อยอดตามแนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง พัฒนาท้องถิ่นให้เกิดคุณภาพชีวิตแก่คนในชุมชน โดยการพัฒนาบ้านหนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏ พึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน มีวิธีดำเนินการปรากฏรายละเอียดดังนี้
2. วิธีดำเนินการ/ขั้นตอนการดำเนินงาน
2.1 การประชุมโครงการและการสำรวจพื้นที่กลุ่มเป้าหมาย
มหาวิทยาลัยฯ ได้มอบให้ศูนย์ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบบริหารจัดการ ได้เข้าร่วมโครงการพลิกโฉมระบบอุดมศึกษาของมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 – 2565 ซึ่งมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วรปภา อารีราษฎร์ เป็นหัวหน้าโครงการพลิกโฉมระบบอุดมศึกษาของโครงการพัฒนารูปแบบการปฏิรูปโครงสร้างระบบกลไกการยริหารจัดการเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ทำให้คณะดำเนินงานได้เข้าร่วมโครงการ ของกลุ่มงานที่ 4 การพัฒนาชุมชนต้นแบบ “หมู่บ้านราชภัฏ” เป็นคณะดำเนินโครงการภายใต้โครงการพัฒนารูปแบบการปฏิรูปโครงสร้างระบบกลไกการบริหารจัดการเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ในส่วนการเลือกพื้นที่เป้าหมาย 13 หมู่บ้าน 13 อำเภอ จังหวัดมหาสารคาม เกณฑ์การคัดเลือกหมู่บ้านเข้าร่วมโครงการคือ (1) หมู่บ้านที่เข้าร่วมโครงการตั้งอยู่ในเขตบริการวิชาการของเขตปกครอง 13 อำเภอ จังหวัดมหาสารคาม (2) หมู่บ้านที่เคยได้เข้าร่วมโครงการบริการวิชาการของมหาวิทยาลัยฯ (3) หมู่บ้านที่สนใจขอเข้าร่วมโครงการ คณะดำเนินงานได้ส่งแบบสำรวจไปถึงชุมชนที่เคยเข้าร่วมโครงการบริการวิชาการ จำนวน 75 หมู่บ้าน ได้รับการยืนยันเข้าร่วมโครงการ 11 หมู่บ้าน และมีหมู่บ้านสนใจขอเข้าร่วมโครงการ จำนวน 6 หมู่บ้าน ได้หมู่บ้านเป้าหมายเข้าร่วมโครงการ 17 หมู่บ้าน 13 อำเภอ จังหวัดมหาสารคาม
2.2 การเก็บรวบรวมข้อมูล
(1) การสร้างเครือข่ายภายในมหาวิทยาลัยฯ และเครือข่ายภายนอก คณะดำเนินงานกลุ่มงานที่ 4 การพัฒนาชุมชนต้นแบบ หมู่บ้านราชภัฏได้ประชุมชี้แจงโครงการกับหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัย 17 หน่วยงาน ให้เข้าใจแนวทางการดำเนินโครงการพัฒนาชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏและเลือกพื้นที่เป้าหมายตามรายชื่อหมู่บ้านที่ได้เข้าร่วมโครงการ ซึ่งหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัยได้เป็นคณะดำเนินงานร่วมกับกลุ่มงานที่ 4 การพัฒนาชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏและได้ทำข้อตกลงความร่วมมือเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2564 ร่วมกับหมู่บ้านทั้ง 17 หมู่บ้าน และหน่วยงานภายใน 17 หน่วยงาน
(2) การนำเสนอของผลงานครั้งนี้ คณะดำเนินงานโครงการได้ใช้กรณีศึกษา การพัฒนาบ้านหนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏพึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน มีแนวทางการพัฒนาใช้แนวคิดปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยกลุ่มพัฒนาพื้นที่เป้าหมายบ้านหนองหิน หมู่ที่ 4 ตำบลโคกก่อ อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม คือ คนของพระราชา สู่การพัฒนาท้องถิ่นประกอบด้วยสายวิชาการ สายสนับสนุน และนักศึกษาที่ได้รับการอบรมจากการพัฒนาศักยภาพสมรรถนะบุคลากรคนของพระราชาสู่การพัฒนาท้องถิ่น จำนวน 17 คน ของสำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียนร่วมกับกลุ่มงานที่ 4 จำนวน 12 คน รวมจำนวน 29 คน ได้เข้าไปพัฒนาหมู่บ้านหนองหินได้เป็นชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏพึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน โดยการลงพื้นที่เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลความต้องการพัฒนาชุมชนบ้านหนองหิน
2.3 การวิเคราะห์ข้อมูล
คณะดำเนินงานได้รวบรวมข้อมูลจากสำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียนได้ลงพื้นที่เก็บรวบรวมข้อมูลกับกลุ่มงานที่ 4 เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์ความต้องการพัฒนาของบ้านหนองหิน หมู่ที่ 4 ตำบลโคกก่อ อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม
ผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยการลงพื้นที่ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ใหญ่บ้านและแกนนำสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชน พบว่า การพัฒนาบ้านหนองหินก่อนเข้าร่วมโครงการพลิกโฉมระบบอุดมศึกษาของมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม บ้านหนองหินเป็นหมู่บ้านที่ได้รับการพัฒนาด้วยโครงการบริการวิชาการ ตามยุทธศาสตร์ที่ 1 การพัฒนาท้องถิ่นของสำนักบริการวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 – 2563 โดยมีต้นทุนเดิม จุดแข็งคือเป็นหมู่บ้านพัฒนาการทำเกษตรอินทรีย์ มีกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกข้าวปลอดสารพิษ บ้านหนองหินสมาชิกกลุ่มจำนวน 50 คน ที่เข้าร่วมโครงการบริการวิชาการ ผลของการพัฒนาบ้านหนองหิน การปลูกข้าวอินทรีย์ได้รับรองมาตรฐานข้าวอินทรีย์จากกรมการข้าว ปี พ.ศ. 2563 และได้แปรรูปข้าวอินทรีย์เป็นผลิตภัณฑ์ข้าวกล้องอิ่มอุ่น 3 สี ได้รับรองมาตรฐานสินค้า OTOP มาตรฐานประเภทอาหารคือ ข้าวกล้องอิ่มอุ่น 3 สี มีข้าวหอมมะลิ 105 ข้าวหอมนิล และข้าวมะลิแดง จึงเรียกข้าวอิ่มอุ่น 3 สี ส่งผลให้หมู่บ้านหนองหินเป็นหมู่บ้านผลิตข้าวอินทรีย์ที่ได้รับรองมาตรฐานข้าวอินทรีย์และได้รับการรับรองการแปรรูปข้าวด้วยผลิตภัณฑ์ข้าวอิ่มอุ่น 3 สี หมายเลขสารระบบอาหาร อย. เลขที่ 4420236366001 เมื่อวันที่ 10 เดือน กันยายน พ.ศ. 2563
ผลการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ โดยใช้เครื่องมือแบบสำรวจการพัฒนาชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏ ลักษณะแบบสำรวจความต้องการ 5 ด้าน คือ ด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม การศึกษา และด้านสุขภาวะ ซึ่งผู้เชี่ยวชาญได้ตรวจสอบความถูกต้องของข้อคำถามกับนิยามศัพท์เฉพาะได้ค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ 0.96 พบว่า ผู้ตอบแบบสำรวจ จำนวน 50 คน จากแบบสำรวจ จำนวน 50 ฉบับ คิดเป็นร้อยละร้อย ซึ่งผลการวิเคราะห์ข้อมูลแสดงความต้องการของชุมชนบ้านหนองหินดังแผนภูมิกราฟแท่ง
สรุปความต้องการพัฒนาบ้านหนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏ ทั้ง 5 ด้าน เรียงลำดับดังนี้ (1) ด้านเศรษฐกิจการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรข้าวอินทรีย์ คิดเป็นร้อยละ 33.33 (2) ด้านสุขภาวะ โรงเรียนผู้สูงอายุ คิดเป็นร้อยละ 33.33 (3) ด้านสิ่งแวดล้อม ปุ๋ยธรรมชาติมูลวัว ควาย หมู คิดเป็นร้อยละ 31.33 (4) ด้านสังคม การรวมกลุ่มเพื่อการจัดการองค์กร คิดเป็นร้อยละ 29.33 และ (5) ด้านการศึกษา การสร้างเพจ คิดเป็นร้อยละ 26.67 ด้วยความต้องการ 5 ด้านของชุมชนบ้านหนองหิน ทำให้คณะดำเนินงานโครงการได้ใช้ข้อมูล 5 ด้าน ให้ชุมชนยืนยันข้อมูล ด้วยการประชุมประชาคมร่วมกันกับคณะดำเนินงาน เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 ชุมชนบ้านหนองหิน มีความต้องการพัฒนาชุมชนในปีที่ 1 เรื่องการแปรรูปข้าวอินทรีย์และปีที่ 2 เรื่องการปลูกพริกครบวงจร
3. องค์ความรู้/ผลสัมฤทธิ์ของการดำเนินการ
การพัฒนาบ้านหนองหินเป็นชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏ พึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน คณะดำเนินโครงการได้พัฒนาบ้านหนองหินตามความต้องการชุมชนปลูกข้าวปลอดสารพิษบ้านหนองหิน หมู่ที่ 4 ตำบลโคกก่อ อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม โดยร่วมกับสำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียนเป็นวิทยากรอบรมถ่ายทอดความรู้นวัตกรรมและเทคโนโลยีเรื่องการแปรรูปข้าวอินทรีย์อิ่มอุ่น 3 สี ได้ผลิตภัณฑ์ 4 ชนิดคือ (1) ข้าวพองธัญพืช 3 สี (2) คุกกี้ข้าวพองกรอบ (3) ฝอยทอง และ (4) อัลลัว ผลิตภัณฑ์ 4 ชนิด มีขั้นตอนและวิธีการทำดังนี้
การแปรรูปข้าวอินทรีย์อิ่มอุ่น 3 สี ได้ผลิตภัณฑ์ข้าวพองธัญพืช 3 สี
ส่วนประกอบที่สำคัญข้าวพองธัญพืช 3 สี
1. ข้าวพอง 660 กรัม
2. น้ำตาล 65 กรัม
3. น้ำผึ้ง 65 กรัม
4. แบะแซ 150 กรัม
5. น้ำเปล่า 120 กรัม
6. ธัญพืช 250 กรัม
7. เกลือไอโอดีน 10 กรัม
วิธีทำ
1. นำข้าวแห้งที่เตรียมไว้ลงทอดในกระทะ
2. นำข้าวที่ทอดแล้วเข้าตู้อบลมร้อน เพื่ออบไล่น้ำมัน
3. นำข้าวที่ออกมาจากตู้อบคลุกเคล้ากับธัญพืชที่เตรียมไว้
4. ตั้งกระทะไฟปานกลาง ใส่น้ำ เกลือไอโอดีน น้ำตาล น้ำผึ้งและแบะแซ คนให้ละลายเคี่ยวจนได้ที่หลังจากนั้นเทข้าวพองที่เตรียมไว้ลงคลุกเคล้าให้เข้ากัน
5. นำข้าวที่คลุกเทลงในถาดพิมพ์ที่เตรียมไว้แล้วเกลี่ยให้สม่ำเสมอ ใช้ไม้กลิ้งไปมาให้ข้าวพองเรียบแล้วตัดเป็นชิ้นเล็กๆ
การแปรรูปข้าวอินทรีย์อิ่มอุ่น 3 สี ได้ผลิตภัณฑ์ขนมอัลลัว
ส่วนประกอบที่สำคัญ
1. แป้งข้าวเจ้า 100 กรัม
2. แป้งถั่วเขียวหรือแป้งเท้ายายม่อม 35 กรัม
3. น้ำตาลทราย 300 กรัม
4. น้ำเปล่า 100 กรัม
5. กะทิ 400 กรัม
6. กลิ่นมะลิเล็กน้อย
วิธีการทำ
1. ชั่งแป้งข้าวเจ้า + แป้งถั่วเขียว + น้ำตาลทราย + น้ำเปล่า ผสมกัน คนจนเป็นเนื้อเดียวกัน
2. ใส่กะทิลงไป และคนจนให้ละลายเข้ากัน
3. นำไปตั้งไฟ ใช้ไฟปานกลาง จากนั้นคนไปเรื่อยๆ จนแป้งเซ็ทตัวเป็นก้อน
4. นำแป้งก็ได้มากดหยอดตามรูปแบบที่ต้องการ จากนั้นนำเข้าตู้อบที่อุณภูมิ 75-90องศา เป็นเวลา 3-5 ชม
5. นำผลิตภัณฑ์ขนมอัลลัวอบพลังงานแสงอาทิตย์
6. ได้ผลิตภัณฑ์ขนมอัลลัว ที่อบจากพลังงานแสงอาทิตย์เป็นก้อนเล็ก
การแปรรูปข้าวอินทรีย์อิ่มอุ่น 3 สี ได้ผลิตภัณฑ์ขนมฝอยทอง
ส่วนประกอบที่สำคัญ 1
1. ไข่แดง 6 ฟอง
2. น้ำตาลทราย 50 กรัม
3. น้ำมันพืช 80 กรัม
4. นมสด 70 กรัม
5. น้ำใบเตยเข้มข้นหรือน้ำเปล่า 30 กรัม
6. แป้งข้าวจ้าว 160 กรัม
7. เกลือ 1/4 ช้อนชา
8. ผงฟู 1 ซ้อนชา
ส่วนที่ 2
1.ไข่ขาว 6 ฟอง
2. น้ำตาลทราย50 กรัม
3. น้ำมะนาวหรือครีมออฟทาทา 1/2 ช้อนชา #อบแบบรองน้ำ ไฟบน-ล่าง 150 องศา 35-40 นาที
ส่วนที่ 3
1. ฝอยทองยี 200 กรัม
วิธีการทำ
1. นำฝอยทองมายี เทใส่พิมพ์ให้เรียบและแน่น
2 นำไข่ขาวมาตีแล้วค่อยๆ ใส่น้ำตาลลงไป และดีไข่ขาวให้ฟูเป็นเนื้อเนียนละเอียดแล้วพักใส่ในชามไว้รอผสม
3. น้ำไข่แดงผสมกับน้ำตาลทราย น้ำมันพืช นมสด น้ำเปล่า เกลือ ผงฟูและแป้งข้าวเจ้า คนในเข้ากันจนเป็นเนื้อเดียวกัน
4. นำส่วนของไข่ขาว (ข้อ 2) มาผสมกับ (ข้อ 3) ค่อยๆ คนให้เข้ากันแล้วเทลงในกรุพิมพ์ที่มีฝอยทองอยู่
5. นำเข้าตู้อบ #อบแบบรองน้ำ ที่อุณหภูมิ 180 องศา เวลาประมาณ 35-40 นาที
การแปรรูปข้าวอินทรีย์อิ่มอุ่น 3 สี ได้ผลิตภัณฑ์ขนมคุกกี้ข้าวพองกรอบ
1. เนยสด 225 กรัม
2. น้ำตาลทราย 125 กรัม
3. ไข่ไก่ 1 ฟอง
4. กลิ่นวนิลา 1 ช้อนชา
5. แป้งบัวแดง 300 กรัม
6. ผงฟู 1 ช้อนชา
7. เกลือ 1/4 ซ้อนชา
8. นมผง 1 ช้อนโต๊ะ
9. ธัญพืช 100 กรัม (อบสุก)
10. ลูกเกดหรือผลไม้แห้งอื่นๆ 100 กรัม
11. ข้าวพอง 50-80 กรัม
วิธีการทำ
1. ตีเนยให้แตกตัว แล้วค่อยๆ ใส่น้ำตาล
2. ใส่ไข่ไก่ และกลิ่นวนิลาใช้ไม้พายปาดขอบโถเรื่อยๆเพื่อให้เข้ากัน เนื้อเนยเริ่มชู
3. ใส่แป้ง
4. ใส่ธัญพืช และข้าวพองปั่นผสมให้เข้ากัน
5. ปั้นเป็นรูปทรงที่ต้องการ (ปั่นโดยใช้กระดาษเทปล่อนรอง)
6. อบเป็นเวลา 15 นาที ด้วยอุณภูมิ 150 องศาได้คุกกี้ข้าวพองกรอบ สรุปผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแปรรูปข้าวอินทรีย์อิ่มอุ่น 3 สี ดังนี้
4. การนำไปสู่การไปใช้ประโยชน์กับกลุ่มเป้าหมาย
การนำไปใช้ประโยชน์กับกลุ่มเป้าหมายคือ บ้านหนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกข้าวปลอดสารพิษบ้านหนองหินหมู่ที่ 4 ตำบลโคกก่อ อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ด้วยกิจกรรมการต่อยอดแปรรูปข้าวอินทรีย์พัฒนาได้ผลิตภัณฑ์ 4 ชนิด ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อบ้านหนองหินชุมชนต้นแบบหมู่บ้านราชภัฏ 5 ด้านดังนี้
4.1 เศรษฐกิจ บ้านหนองหินเป็นชุมชนปลูกข้าวปลอดสารพิษได้ผลิตภัณฑ์หลายชนิดจากข้าวอินทรีย์สามารถนำไปขายเป็นสินค้าได้รายได้เพิ่มขึ้นข้าวกล้องอิ่มอุ่น 100 กิโลกรัม แปรรูปเป็นขนม 4 ผลิตภัณฑ์ได้ 4,000 ชิ้น ชิ้นละ 5 บาท เกิดรายได้ในหนึ่งเดือน 20,000 บาท โดยมีต้นทุนการผลิต 10,000 บาท ได้กำไร 10,000 บาท/เดือน และทำให้เกิดรายได้ในชุมชนประมาณ 240,000 บาท/ปี
4.2 สิ่งแวดล้อม เป็นการแก้ปัญหาด้านการทำเกษตรเคมีปรับเปลี่ยนเป็นทำเกษตรอินทรีย์ขยายผลให้ประชาชนที่สนใจในหมู่บ้านหนองหินขยายพื้นที่ปลูกข้าวอินทรีย์จากสมาชิก 50 คน เพิ่มขึ้นได้เข้าร่วมโครงการพลิกโฉม จำนวน 100 คน ผลกระทบโดยอ้อม ทำให้หมู่บ้านหนองหินเป็นหมู่บ้านปลูกข้าวแบบอินทรีย์ เพิ่มจำนวนมากขึ้น เกิดการฟื้นฟูดินอุดมสมบูรณ์จะก่อให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพมี ปูนา กบ เขียดในทุ่งนาเป็นอาหารตามธรรมชาติและเป็นอาหารปลอดสารพิษทำให้ลดรายจ่ายในครัวเรือนไม่ซื้ออาหารจากร้านค้ามาบริโภค
4.3 การศึกษา เกิดวิทยากรตัวคูณการแปรรูปข้าวอินทรีย์ข้าวกล้องอิ่มอุ่น 3 สี จำนวน 10 คน ใน 4 ผลิตภัณฑ์ โดยสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้การทำขนม 4 ชนิด และเกิดทักษะปฏิบัติการใช้เทคโนโลยี เช่น เตาอบ เครื่องหยอดขนมได้อย่างเชี่ยวชาญ นำไปใช้สาธิตให้กับสมาชิกในกลุ่มและคนที่สนใจในบ้านหนองหินได้ประกอบอาชีพเสริมสร้างรายได้ในครัวเรือนและวิทยากรตัวคูณ เป็นผู้ประกอบการผลิตขนมให้กับกลุ่มตนเองและผู้ซื้อในหมู่บ้านใกล้เคียงหรือในตลาดเครือข่ายหมู่บ้านราชภัฏที่สนใจนำไปจำหน่ายเป็นสินค้าตามเทศกาลงานบุญประเพณี สามารถเพิ่มรายได้ให้กับตนเองและชุมชน
4.4 ด้านสังคม 1) ชุมชนพึ่งตนเองเข้มแข็งและยั่งยืน เพราะเกิดความร่วมมือสามัคคีจัดทำต้นแบบโรงเรือน การผลิตตามมาตรฐาน อย. พร้อมวัสดุอุปกรณ์การแปรรูปข้าว ได้การผลิตรับรองตามมาตรฐาน อย. 2) จากการได้รับองค์ความรู้และอบรมเชิงปฏิบัติการในกิจกรรมพัฒนาองค์ความรู้การแปรรูปข้าวอินทรีย์ สามารถเป็นหมู่บ้านพึ่งตนเองได้เข้มแข็งและยั่งยืน มีผลิตภัณฑ์ขนมจำหน่ายในท้องตลาดอย่างยั่งยืน ทำให้เกิดอาชีพทางเลือก ซึ่งทำให้การย้ายถิ่นฐานเพื่อออกไปหางานที่อื่นลดลง
4.5 สุขภาวะ หมู่บ้านหนองหินเป็นหมู่บ้านปลูกข้าวอินทรีย์ ซึ่งข้าวเป็นอาหารที่รับประทานทุกวันส่งผลโดยอ้อมทำให้สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงด้วยการรับประทานข้าวอินทรีย์และขนมที่ปลอดสารพิษทำให้ประชาชนบางคนของบ้านหนองหินมีร่างกายแข็งแรงลดการเกิดโรคแทรกซ้อนจากสารเคมี
5. แนวปฏิบัติที่ดีของผลงาน
การดำเนินงานของโครงการนี้เป็นการพัฒนาท้องถิ่นแบบบูรณาการพันธกิจสัมพันธ์ โดยการทำงานแบบ
มีส่วนร่วมมีการร่วมมือกับหน่วยงานภายในมหาวิทยาลัยคือ สำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียนได้พัฒนาท้องถิ่นเชิงพื้นที่เพื่อการแก้ปัญหาด้านเศรษฐกิจความยากจน โดยการถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมเพื่อการแปรรูปข้าวอินทรีย์ ทำให้บ้านหองหินและกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกข้าวปลอดสารพิษ ได้เพิ่มศักยภาพองค์ความรู้ ทักษะปฏิบัติ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์คือความตั้งใจมุ่งมั่นได้พัฒนาบ้านหนองหินยกระดับเป็นหมู่บ้านราชภัฏ พึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืน มีองค์ความรู้เทคโนโลยี และนวัตกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม การศึกษา สังคมและสุขภาวะ ใช้เพื่อการจัดการตนเองในการแก้ปัญหา เศรษฐกิจ ความยากจน มีอาชีพเสริม มีรายได้สามารถเป็นผู้ประกอบการ SME ได้ในอนาคต โดยมีองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมยังคงอยู่ในชุมชนสามารถถ่ายโยงความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมพัฒนาการแปรรูปข้าวให้ได้ผลิตภัณฑ์สร้างเป็นสินค้า
ของหมู่บ้านเกิดรายได้ เกิดการปรับปรุงดินทำเกษตรออินทรีย์มากขึ้น เนื่องจากมีต้นแบบของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกข้าวปลอดสารพิษของบ้านหนองหินเป็นหมู่บ้านราชภัฏที่พึ่งตนเองอย่างเข้มแข็งและยั่งยืนขยายผลไปสู่ชุมชนอื่นๆ ที่สนใจได้ศึกษาเรียนรู้ประยุกต์ใช้องค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรมพัฒนาชุมชนเป็นหมู่บ้านราชภัฏเพิ่มมากขึ้นในอนาคต
