ต้นแบบแอพพลิเคชั่นการตรวจสอบคุณภาพทางกายภาพมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออกเจ้าของ
อาจารย์ ดร.อุดร จิตจักร สังกัดคณะเทคโนโลยีการเกษตร
ประเภทของผลงาน ด้านการวิจัยและนวัตกรรม
ความริเริ่มในการสร้างสรรค์ผลงาน / แรงบันดาลใจในการสร้างผลงาน
พื้นที่ ตำบลหนองหิน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ มีการปลูกมะม่วงมหาชนก โดยคัดผลผลิตเกรดเอ ส่งออกไปยังต่างประเทศทั้งประเทศญี่ปุ่น เกาหลีใต้ จีน และรัสเซีย สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรตลอดทั้งปี โดยเกษตรกรเริ่มปลูกเมื่อปี 2539 สมาชิก 29 คน จากนั้นได้มีการขยายพันธุ์มะม่วงมหาชนกไปยังกลุ่มเกษตรกรจนกระทั่งแพร่หลาย ปัจจุบันมีเกษตรกรประมาณ 300 ราย พื้นที่ปลูกมะม่วง 2,800 ไร่ มีผลผลิตประมาณ 3,000 – 4,000 ถือเป็นแหล่งปลูกมะม่วงมหาชนกแหล่งใหญ่ระดับเทศ (องค์การบริหารส่วนตำบลหนองหิน, 2563) เมื่อ ปี 2539 ศูนย์บริการพัฒนาพันธุ์ไม้ดอกไม้ผลบ้านไร่ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดย ดร.พิมพ์ใจ อาภาวัธรุต ผู้อำนวยการศูนย์ ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม โดย อาจารย์รณสิทธิ์ แสงสุวอ และมหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ โดย อาจารย์นิยม เหล่าแสง ได้ทดลองนำพันธุ์มะม่วงมหาชนกมาปลูกในแปลงสาธิตบ้านหนองบัวชุม ตำบลหนองหิน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นแห่งแรก มีจำนวนสมาชิกเพียง 29 คน ต่อจากนั้น ได้ถ่ายทอดให้สมาชิกนำไปปลูกที่แปลงส่วนตัว ส่วนผลผลิตที่ได้จะนำไปจำหน่ายในหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ และจังหวัด มะม่วงมหาชนก เริ่มออกสู่ตลาดครั้งแรกในปี 2544 โดยชาวสวนได้นำมะม่วงออกจำหน่ายในหน่วยงานราชการ และงานแสดงต่างๆ จนเป็นที่รู้จักมากขึ้น และได้รับการส่งเสริมจากสำนักงานเกษตรอำเภอและจังหวัด พร้อมยกระดับสินค้ามะม่วงให้มีการรับรอง GAP จนเป็นที่รู้จัก และมีบริษัทเอกชนเข้ามารับซื้อ เพื่อส่งออกไปจำหน่ายยังต่างประเทศ ถึงแม้ว่ามะม่วงมหาชนกจะเริ่มเป็นที่ต้องการของตลาดส่งออกต่างประเทศ ปัญหาส่วนใหญ่ที่เกษตรกรพบคือการผลิตมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก ต้องมีทั้งปริมาณ และคุณภาพที่ดี เกษตรกรต้องผลิตให้ได้ตามตลาดต้องการไม่ว่าจะเป็น ขนาด รูปร่าง น้ำหนัก ลักษณะผิวที่เรียบ สี ในปัจจุบันพบว่ามะม่วงที่สามารถส่งออกที่เป็นเกรดเอ มีไม่ถึง 40 เปอร์เซ็น ของการผลิตมะม่วงทั้งหมด อีก 60 เปอร์เซ็นจะเป็นเกรดที่รองลงมาซึ่งจะได้ราคาที่ต่ำลงมาตามคุณภาพของมะม่วงมหาชนก ในปัจจุบันพบว่า มีเกษตรกรในตำบลหนองหินจำนวนน้อยที่สามารถผลิตและส่งออกต่างประเทศ โดยจะเป็นเกษตรกรที่ได้มีประสบการณ์ทำมายาวนาน และมีองค์ความรู้พอสมควร โดยเกษตรกรกลุ่มนี้ได้มีการจัดตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชน และได้ขอใบรับรอง GAP โดยมีการบริหารจัดการกลุ่มอย่างดีซึ่งมีประมาณ 2 กลุ่มในปัจจุบันที่เข้มแข็งและมีคุณภาพดี ครอบคลุมเกษตรกรประมาณ 60 ราย แต่ในส่วนเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงมหาชนกมือใหม่จำนวนอีกประมาณ 240 ราย ในตำบลหนองหิน พบว่ายังขาดประสบการณ์ และองค์ความรู้ในการผลิตมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออกที่ถูกต้อง ทำให้มีศักยภาพในการผลิตมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออกที่ไม่ดี ไม่ว่าจะเป็นการจัดการตั้งแต่ ต้นน้ำ คือ การผลิตมะม่วงมหาชนกให้มีคุณภาพ กลางน้ำ คือการจัดการเรื่องผลผลิตที่ถูกต้อง ปลายน้ำ คือ ช่องทางการตลาด จำหน่ายสินค้า อย่างไรก็ตามปัญหาส่วนใหญ่ที่พบคือการจัดการการเก็บเกี่ยวผลผลิต เกษตรกรมือใหม่ยังไม่เข้าใจในการคัดมะม่วงเกรดส่งออกจึงเป็นปัญหาอย่างมากอีกทั้งแรงงานที่มีคุณภาพและประสบการในการคัดมะม่วงมีน้อยส่วนใหญ่แรงงานที่มีอยู่ต้องมีการฝึกฝนการคัดเกรดมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก ซึ่งใช้เวลาพอสมควร การพัฒนาเครื่องมือเข้ามาช่วยจะสามารถช่วยเกษตรกรมากขึ้นในการคัดแยกเกรดมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก ดังนั้นการทำวิจัยในครั้งนี้ ทางผู้วิจัยต้องการพัฒนาแอพพลิเคชั่นการตรวจสอบคุณภาพทางกายภาพของมะม่วงมหาชนกเกรดส่งออก เพื่อประเมินเกรดมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออกโดยใช้รูปทรง สีและผิวของมะม่วงมหาชนกเป็นตัวควบคุม ให้มีประสิทธิภาพสูงสุดง่ายต่อการเก็บและคัดเกรดมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก
วิธีดำเนินการ/ขั้นตอนการดำเนินงาน
ขอบเขตการศึกษา : เพื่อพัฒนาระบบการตรวจสอบคุณภาพของมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออกโดยแยกข้อมูลเกรดตลาดส่งออกต่างประเทศ (เกรดA) เกรดส่งขายตลาดในประเทศ(เกรดฺB) เพื่อความแม่นยำในการจัดการผลผลิตให้มีประสิทธิภาพสูงสุด โดยใช้เครื่องมือ Teachable Machine ซึ่งเป็นเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ที่ใช้ในการพัฒนาแอพพลิเคชั่น
วิธีการดำเนินงาน :
1. ศึกษาและรวบรวมข้อมูล
2. ศึกษาความต้องการในการจัดการผลผลิตมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก
3. การออกแบบแอพพลิเคชั่น
4. การพัฒนาแอพพลิเคชั่น
5. ทดสอบการทำงานของแอพพลิเคชั่น
6. จัดทำเอกสารประกอบการเรียนรู้
7. รายงานผลการดำเนินงาน
องค์ความรู้/ผลสัมฤทธิ์ของการดำเนินการ
นำเทคโนโลยีทางด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามาประยุกต์ใช้กับการเกษตร โดยใช้เครื่องมือ Teachable Machine ซึ่งเป็นเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ที่ใช้ในการพัฒนาแอพพลิเคชั่น ตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้นในการประเมินตรวจสอบคุณภาพทางกายภาพมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก โดยใช้หลักการของการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ผ่านแอพพลิเคชั่นบนสมาร์ทโฟน (Smart Phone) ของเกษตรกร
การนำไปสู่การไปใช้ประโยชน์กับกลุ่มเป้าหมาย
เกษตรกรสามารถใช้เทคโนโลยี ต้นแบบแอพพลิเคชั่นการตรวจสอบคุณภาพทางกายภาพมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก เพื่อเป็นแนวทางในการประเมินเกรดมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก ลดการสูญเสียการเก็บผลผลิตที่ไม่ต้องการ เกษตรกรสามารถพัฒนาการผลิตมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออกให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดส่งออกและเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันตลาดโลกเป็นการเพิ่มรายได้ให้กับประเทศ
แนวปฏิบัติที่ดีของผลงาน
ต้นแบบแอพพลิเคชั่นการตรวจสอบคุณภาพทางกายภาพมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก เป็นการพัฒนาเครื่องมือโดยการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีด้านปัญญาประดิษฐ์ เพื่อนำมาใช้ในการแก้ปัญหาให้กับเกษตรกรในการช่วยประเมินเกรดส่งออกต่างประเทศของมะม่วงมหาชนก ให้กับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่ปลูกมะม่วงมหาชนก เพื่อลดความสูญเสียในการจัดการผลผลิต โดยใช้เกณฑ์ในการประเมินได้แก่ ขนาด รูปทรง ความเรียบของผิว รอยขีดข่วนสี เป็นต้น โดยใช้หลักการของการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) เกษตรกรใช้งานผ่านแอพพลิเคชั่นบนสมาร์ทโฟน (Smart Phone)ได้ เพื่อเป็นการประเมินเบื้องต้น เพิ่มความแม่นยำ และลดเวลาในการศึกษาเรียนรู้ได้เร็วขึ้น ช่วยให้เกษตรกรนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้กับการเกษตรเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดต่อไป
มะม่วงมหาชนกเกรด A (เกรดส่งออกต่างประเทศ)
ลักษณะของมะม่วงมหาชนกเกรดส่งออก มีน้ำหนักตั้งแต่ 300 กรัมขึ้นไป รูปทรงไม่บิดเบี้ยว ผิวเรียบไม่มีรอยติดสีแดงแก้มแหม่ม สามารถส่งออกไปต่างประเทศได้
มะม่วงเกรด B (เกรดตลาดขายภายในประเทศ)
ลักษณะของมะม่วงมหาชนกเกรดส่งออก มีน้ำหนักตั้งแต่ 250 กรัมขึ้นไป รูปทรงไม่บิดเบี้ยวมาก ผิวเรียบบางส่วน มีรอยตำหนิไม่เกิน30เปอร์เซ็นต์ของทั้งลูก สามารถขายตลาดภายในประเทศได้
ใช้เครื่องมือ Teachable Machine ซึ่งเป็นเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ที่ใช้ในการพัฒนาแอพพลิเคชั่น ตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้นในการประเมินตรวจสอบคุณภาพทางกายภาพมะม่วงมหาชนกเพื่อการส่งออก โดยใช้หลักการของการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ผ่านแอพพลิเคชั่นบนสมาร์ทโฟน (Smart Phone) ของเกษตรกร