ประกันคุณภาพกับการบริหารหลักสูตรเพื่อมุ่งสู่การเป็นหลักสูตรพรีเมี่ยม (Premium Curriculum)
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุธินี อัตถากร สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์
ประเภทของผลงาน ด้านบริหารจัดการและประกันคุณภาพการศึกษาสู่ความเป็นเลิศ
ความริเริ่มในการสร้างสรรค์ผลงาน / แรงบันดาลใจในการสร้างผลงาน
ปัจจุบันแต่ละหลักสูตรในสถาบันอุดมศึกษาทั้งภาครัฐและเอกชนจำเป็นต้องมีความสามารถในการปรับตัว (Adaptability) เพื่อให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมอย่างเป็นพลวัตร (Dynamic environment) ซึ่งแนวโน้มในการพัฒนาหลักสูตรที่น่าสนใจ อาทิเช่น การพัฒนาหลักสูตรที่มุ่งเน้นสมรรถนะ (Competency based curriculum) การพัฒนาหลักสูตรไปสู่หลักสูตรพรีเมี่ยม (Premium curriculum) การมุ่งเน้นความต้องการของผู้เรียนเป็นสำคัญ การเรียนแบบเก็บสะสมหน่วยกิต (Credit bank / Pre-degree) หลักสูตรที่มุ่งเน้นการปฏิบัติ (Learning by doing) เป็นต้น จากแนวคิดดังกล่าว ทำให้หลักสูตรจะต้องได้รับการปรับปรุงและพัฒนาให้ดีขึ้นในอนาคตอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน และตลาดแรงงาน
วิธีดำเนินการ/ขั้นตอนการดำเนินงาน
แนวคิดในการบริหารหลักสูตร ได้แก่
1. ใช้แนวคิดวงจรคุณภาพเดมมิ่ง (PDCA) ในการขับเคลื่อนผลการดำเนินงานของหลักสูตร
2. ให้ความสำคัญกับการวางแผนงาน การคิดอย่างเป็นระบบ และการตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน
3. เน้นการกำกับติดตามงานอย่างต่อเนื่อง
4. มุ่งเน้นที่ประโยชน์ของนักศึกษาเป็นสำคัญ
มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามได้มีการพัฒนามหาวิทยาลัยภายใต้โครงการพลิกโฉมมหาวิทยาลัย (Reinventing university) ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564 จึงขอนำเสนอแนวคิดนวัตกรรมการบริหารหลักสูตรให้ก้าวไปสู่หลักสูตรพรีเมี่ยม (Premium Curriculum) หรือหลักสูตรแบบเหนือชั้น ซึ่งจะสอดคล้องกับแนวคิดการพลิกโฉมของมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม เพราะการบริหารหลักสูตรให้ก้าวไปสู่หลักสูตรพรีเมี่ยมนั้น จะส่งผลให้หลักสูตรดังกล่าวอยู่ในใจของกลุ่มเป้าหมาย (ผู้ที่สนใจศึกษาต่อ) หรือผู้มีอำนาจตัวจริงในการตัดสินใจผลักดันให้กลุ่มเป้าหมายตัดสินใจศึกษาต่อในหลักสูตรนั้นๆ หลักสูตรพรีเมี่ยมจะเป็นหลักสูตรที่มีความสามารถในการแข่งขัน (Competitiveness) กับหลักสูตรประเภทเดียวกันแต่ต่างมหาวิทยาลัยได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ทั้งนี้ หากจะสรุปแนวทางการบริหารหลักสูตรพรีเมี่ยมสามารถสรุปดังตารางต่อไปนี้
| แนวปฏิบัติที่ดีสำหรับการเป็นหลักสูตรพรีเมี่ยม | |||
| ต้นน้ำ | กลางน้ำ | ปลายน้ำ | หลังสำเร็จการศึกษา |
| กำหนดกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนพัฒนาเครือข่ายความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับโรงเรียนหรือสถานศึกษา โดยอาจมีโครงการกิจกรรมร่วมกันเป็นประจำ (นักเรียน ม.ปลาย)สร้างการรับรู้และปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มเป้าหมายที่แท้จริงอย่างต่อเนื่อง (นักเรียน ม.6)สอบถามผู้เรียนเกี่ยวกับอาชีพในอนาคตที่มุ่งหวังกิจกรรมที่เกี่ยวข้องได้แก่โครงการประชาสัมพันธ์หลักสูตรเชิงรุกสู่กลุ่มเป้าหมายที่แท้จริงโครงการปฐมนิเทศและเตรียมความพร้อมก่อนเข้าศึกษา | การกำหนดอาจารย์ที่ปรึกษาแต่ละหมู่เรียนให้มีการดูแลและการให้คำปรึกษาทางวิชาการและการใช้ชีวิตอย่างใกล้ชิด การจัดโครงการ/กิจกรรมที่สร้างเสริมสมรรถนะของผู้เรียนให้มีความโดดเด่นตามสมรรถนะที่พึงประสงค์ และเป็นโครงการ/กิจกรรมที่ทำให้ผู้เรียนมีองค์ความรู้และความมั่นใจในการก้าวสู่อาชีพที่มุ่งหวัง ได้แก่โครงการพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โครงการพัฒนาทักษะการพูดในที่สาธารณะและพัฒนาบุคลิกภาพ | – อาจารย์ที่ปรึกษานำข้อมูลผลการเรียน การร่วมโครงการกิจกรรมต่างๆตลอดหลักสูตร ของนักศึกษารายบุคคลมาประชุมร่วมกันกับอาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตร เพื่อวิเคราะห์ถึงจุดแข็งจุดอ่อนและความเป็นไปได้ของการจะได้งานทำตามที่นักศึกษามุ่งหวัง กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ โครงการสร้างแรงบันดาลใจสู่เส้นทางอาชีพทางรัฐประศาสนศาสตร์ โครงการอบรมเพื่อเตรียมตัวสอบภาค ก. วิชาคณิตศาสตร์ วิชาภาษาอังกฤษ วิชาการเป็นข้าราชการที่ดี)โครงการอบรมพัฒนาทักษะและสมรรถนะภาษาอังกฤษ โครงการอบรมทักษะดิจิทัล | การสำรวจภาวะการมีงานทำของศิษย์เก่าการติดตามข้อมูลศิษย์เก่าที่ประสบความสำเร็จในเส้นทางอาชีพที่มุ่งหวัง ตลอดจนความก้าวหน้าในสายอาชีพ การนำข้อมูลศิษย์เก่ามาวิเคราะห์เพื่อจำแนกกลุ่มบัณฑิตศิษย์เก่าที่ประจำความสำเร็จ และที่ยังไม่ประสบความสำเร็จกิจกรรมที่จะเพิ่มพูนสมรรถนะ ได้แก่โครงการ Up-skill, Re-skill สำหรับศิษย์เก่า |
ที่มา : รศ.ดร.สุบรรณ เอี่ยมวิจารณ์ และ ผศ.ดร.สุธินี อัตถากร, จุลสาร รปศ. (2564 : 4)
องค์ความรู้/ผลสัมฤทธิ์ของการดำเนินการ
การบริหารหลักสูตร รป.บ. สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ในปีการศึกษา 2564 มีผลผลิตและผลลัพธ์ ดังนี้
1. จากผลการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในหลักสูตร รป.บ. สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มีผลการประเมินอยู่ในระดับดีอย่างต่อเนื่อง และผลคะแนนมีแนวโน้มที่สูงขึ้นทุกปี และในปีการศึกษา 2563 มีผลการประเมิน 3.98 คะแนน โดยมีผลการประเมิน คะแนนสูงสุด เป็นอันดับ 1 ของ มรม.
2. การรับนักศึกษาใหม่ ของหลักสูตร รป.บ. สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ปีการศึกษา 2562-2564 จำนวนนักศึกษาใหม่มีแนวโน้มที่สูงขึ้นทุกปี ในปีการศึกษา 2564 การรับนักศึกษาใหม่บรรลุเป้าหมายตามแผนรับนักศึกษา (100 คน) และเกินความคาดหวัง โดยมีจำนวนนักศึกษาใหม่ที่ยืนยันสิทธิ์ เป็นอันดับที่ 4 ของ มรม.
3. บัณฑิตสอบผ่านและขึ้นบัญชี เพื่อบรรจุและแต่งตั้งตำแหน่งปลัดอำเภอ ปี 2564 ได้แก่ นายสุริยา ไชยวุฒิ ศิษย์เก่าสาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์
4. บัณฑิตที่สำเร็จการศึกษาจากหลักสูตร รป.บ. สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ สามารถสอบผ่าน ภาค ก. และภาค ข. ในการสอบเพื่อบรรจุแต่งตั้งเป็นข้าราชการสังกัดอง์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประจำปี 2564 จำนวน 10 คน ในตำแหน่ง ดังนี้ คือ นักวิเคราะห์นโยบายและแผน 4 คน นักทรัพยากรบุคคล 3 คน นักวิชาการศึกษา 2 คน นักพัฒนาการท่องเที่ยวปฏิบัติการ 1 เป็นต้น
5. ปรับปรุงหลักสูตร รป.บ . สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2564 ส่งเข้าระบบ CHECO วันที่ 21 เมษายน 2564 และหลักสูตรผ่านการรับรองจาก สกอ. วันที่ 22 มิถุนายน 2564 โดยไม่มีแก้ไข (ใช้เวลาเพียง 2 เดือน)
6. นักศึกษาชั้นปีที่ 4 รหัส 61 สอบผ่านทักษะและสมรรถนะทางด้านภาษาอังกฤษ ระดับ B1 (550 คะแนนขึ้นไป) จำนวน 7 คน (ซึ่งปีที่ผ่านมา ยังไม่เคยมีนักศึกษา รปศ. สอบผ่านระดับ B1)
7. นักศึกษาชั้นปีที่ 4 รหัส 61 สอบผ่านทักษะดิจิทัล ร้อยละ 90
8. นักศึกษาชั้นปีที่ 4 รหัส 61 สอบผ่านโครงการ Exit Exam จำนวน 40 คน (ร้อยละ 50)
การนำไปสู่การไปใช้ประโยชน์กับกลุ่มเป้าหมาย
ความสำเร็จจะเกิดขึ้นได้ ต้องเริ่มจากการวางแผนที่ดี กระบวนการทำงานที่ดี มีระบบกลไกในการดำเนินงานที่ชัดเจน มีการกำกับติดตามงานอย่างสม่ำเสมอ อันจะส่งผลทำให้เกิดผลผลิต (outputs) และผลลัพธ์ (outcomes) ที่ดีตามมา ในการบริหารงานของหลักสูตรอย่างเห็นเป็นรูปธรรม โดยขอสรุปเป็นตาราง ดังนี้
| Inputs | Processes | Outputs | Outcomes |
| 1.การรับนักศึกษา แผน 100 คน ผล 153 คน บรรลุเป้าหมาย และเกินความคาดหวัง | 1. การพัฒนานักศึกษา -อบรมภาษาอังกฤษ -อบรมดิจิทัล -อบรมเพื่อเตรียมตัวสอบภาค ก. 2. การพัฒนาอาจารย์ -การตีพิมพ์บทความวิชาการ -การทำวิจัย 3. หลักสูตร รป.บ. ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2564 ผ่านการรับรองจาก สกอ. | 1. นักศึกษาสอบผ่านภาษาอังกฤษ ระดับ B1 จำนวน 7 คน 2. นักศึกษาสอบผ่านทักษะดิจิทัล ร้อยละ 90 | 1. บัณฑิตสอบผ่านและขึ้นบัญชี เพื่อบรรจุและแต่งตั้งตำแหน่งปลัดอำเภอ ปี 2564 2. บัณฑิตสอบผ่าน ภาค ก. และภาค ข. ในการสอบเพื่อบรรจุแต่ตั้งเป็นข้าราชการสังกัดอง์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประจำปี 2564 จำนวน 10 คน |
แนวปฏิบัติที่ดีของผลงาน
1. การคิดและการวางแผนงานอย่างเป็นระบบ (System thinking and planning) โดยใช้วงจรคุณภาพเดมมิ่ง (PDCA) เป็นแนวคิดในการบริหารหลักสูตร โดยถือคติที่ว่า “วางแผนดี ผลลัพธ์ย่อมดี”
2. มีการบูรณาการกิจกรรม/โครงการต่างๆ ในแผนปฏิบัติราชการ กับการจัดการเรียนการสอน การวิจัย การบริการวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
3. ประธานหลักสูตรมีการกำกับกับติดตามงานอย่างสม่ำเสมอ (Monitoring)
4. การบริหารงานโดยมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์ (Result based management)
5. การทำงานเป็นทีม (Team work)
6. การประชุมคณะกรรมการบริหารหลักสูตร มีการกำหนดให้การประกันคุณภาพการศึกษาภายใน เป็นวาระสืบเนื่อง
สิ่งที่เป็นแนวปฏิบัติที่ดี คือ การวางแผนในการทำงานอย่างเป็นระบบ การกำกับ ติดตามงานอย่างต่อเนื่อง และการรายงานผลการดำเนินงานให้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม โดยหลักสูตร รป.บ. สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ได้จัดทำจุลสาร รปศ. มาเป็นปีที่ 6 แล้ว เพื่อรายงานผลการดำเนินงานในแต่ละปีงบประมาณให้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม และใช้ในเอกสารในการประชาสัมพันธ์หลักสูตรได้อีกด้วย
